
یکی از چالشهای بزرگ در بازار فارکس شناسایی دقیق نقاط بازگشتی و شکست روند است. استراتژی فراکتال، ابزاری قدرتمند مبتنی بر پرایس اکشن است که به ما کمک میکند تا سقفها و کفهای معتبر را پیدا کنیم. این اندیکاتور ساده اما بسیار کاربردی، وقتی با ابزارهای دیگر ترکیب شود، میتواند دقت نقاط ورود و مدیریت ریسک را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
در این مطلب به طور کامل به معرفی استراتژی فراکتال و بهترین ابزار مکمل برای دریافت بهترین بازدهی از این استراتژی میپردازیم.
فراکتال ابزاری است که نقاط مهم ادامه یا بازگشت روند را روی نمودار آشکار میکند. این مفهوم از نظریه آشوب و ساختارهای خودمتشابه میآید و توسط بیل ویلیامز وارد دنیای معاملهگری شد. فراکتال کمک میکند سقفها و کفهای معتبر را ببینید و رفتار قیمت در مقیاسهای مختلف را بهتر درک کنید.
در تحلیل تکنیکال، فراکتال یک الگوی پنجکندلی است که یک سقف یا کف محلی را نشان میدهد. در فراکتال صعودی، کندل وسط کمترین Low (حد پایین قیمت) را دارد و چهار کندل اطراف آن Low بالاتری ثبت میکنند. در فراکتال نزولی، کندل مرکزی بیشترین High (حد بالای قیمت) را دارد و کندلهای اطراف High پایینتری دارند.
این الگو در متاتریدر با اندیکاتور Fractal و فلشهای کوچک روی چارت نمایش داده میشود. این نقاط اغلب نقاطی هستند که بازار در ادامه مسیر قبلی ناتوان مانده و احتمال تغییر جهت یا افزایش شتاب حرکت وجود دارد.
تکرار روند قیمت در بازههای زمانی مختلف، یکی از قوانین ابتدایی بازارهای مالی است. فراکتالها این تکرار را به شکل ساختارهای مشخصی نشان میدهند. الگوهای کوچک در تایمفریمهای پایین، شبیه الگوهای بزرگتر در تایمفریمهای بالاتر دیده میشوند.
به همین دلیل یک سقف یا کف در یک نمودار، در مقیاس بزرگتر هم معنا پیدا میکند و برای ورود و خروجهای دقیقتر کاربرد دارد.
فراکتالها از ماهیت روانشناختی بازار شکل میگیرند. زمانی که خریداران یا فروشندگان تلاش میکنند قیمت را در یک جهت حرکت دهند و با کمبود حجم یا ورود بازیگران مخالف روبهرو میشوند، یک سقف یا کف محلی ایجاد میشود.
این نقطه با دو کندل ضعیفتر در هر طرف محصور میشود و ساختار فراکتال را میسازد. این الگو نشانه خستگی مسیر فعلی و نتیجه تقابل نیروهای بازار است که در مقیاسهای مختلف تکرار میشود.
اندیکاتور فراکتال یکی از ابزارهای کلاسیک پرایس اکشن است که بیل ویلیامز آن را برای شناسایی نقاط بازگشتی معتبر طراحی کرد. این اندیکاتور با بررسی یک الگوی پنجکندلی، سقفها و کفهای محلی را روی نمودار مشخص میکند و به معاملهگر دید واضحتری از جهت احتمالی حرکت بعدی قیمت میدهد.
تمرکز این ابزار فقط روی ساختار قیمت است و از همین مسیر، نقاط حساس بازار را به ما نشان میدهد.
فراکتال صعودی و نزولی دو الگوی اصلی این اندیکاتور هستند. در فراکتال صعودی، کندل وسط پایینترین Low را دارد و دو کندل قبل و دو کندل بعد، Low بالاتری ثبت کردهاند. این الگو یک کف محلی معتبر را نشان میدهد که احتمال حرکت قیمت به سمت بالا را تقویت میکند.
در فراکتال نزولی، کندل مرکزی بالاترین High را دارد و چهار کندل اطراف آن High پایینتری دارند. این ساختار بیانگر یک سقف محلی قوی است که میتواند شروع فشار فروش یا بازگشت قیمت را نشان دهد.
تمام سیگنالهای این اندیکاتور بر پایه همین دو ساختار شکل میگیرند.

این اندیکاتور در متاتریدر بهسادگی در مسیر Indicators → Bill Williams → Fractals در دسترس است و با یک کلیک روی نمودار فعال میشود.
پس از فعالسازی، فلشهای کوچکی روی چارت ظاهر میشوند. فلش رو به بالا و زیر کندل نشاندهنده فراکتال صعودی و فلش رو به پایین و بالای کندل بیانگر فراکتال نزولی است.
رنگ این فلشها قابل تغییر است و تنظیمات پیشفرض آن بر پایه دوره پنجکندلی قرار دارد که برای بیشتر استراتژیها مناسب است.
با وجود دقت بالای اندیکاتور فراکتال، این ابزار محدودیتهایی هم دارد که باید در نظر گرفته شود. این اندیکاتور همواره با تاخیر ظاهر میشود، چون نیاز به تشکیل دو کندل بعد از کندل مرکزی دارد.
در بازارهای رنج، فراکتالهای زیادی شکل میگیرد که اعتبار کمی دارند. این ابزار بهتنهایی سیگنال کامل نمیدهد و بدون فیلترهایی مانند الیگیتور، سطوح حمایت و مقاومت یا بررسی حجم معاملات، احتمال خطا افزایش پیدا میکند. فراکتال فقط ساختار قیمت را میبیند و زمینه کلی بازار را در نظر نمیگیرد.
استراتژی فراکتال بر شناسایی نقاط بازگشتی معتبر و شکستهای ساختاری با الگوهای پنجکندلی تکیه دارد. این رویکرد کمک میکند در جهت حرکت واقعی بازار وارد شوید و از سیگنالهای ضعیف در فازهای رنج فاصله بگیرید.
نقش فراکتالها در شناسایی نقاط ورود
فراکتالها سقفها و کفهای محلی معتبر را مشخص میکنند که اغلب محل بازگشت یا ادامه روند هستند. معاملهگر منتظر شکست مقاومتی فراکتال میماند؛ عبور قیمت از فراکتال صعودی به سمت بالا سیگنال خرید میدهد و شکست فراکتال نزولی به سمت پایین سیگنال فروش ایجاد میکند.
زمانی که این شکست با تایید ابزارهایی مثل الیگیتور، حجم معاملات یا سطوح کلیدی همراه شود، سطح اطمینان ورود بهتر میشود و احتمال موفقیت معامله افزایش پیدا میکند.
فراکتالها برای مدیریت خروج و حفظ سود هم کاربرد دارند. برای تعیین نقاط خروج در استراتژی فراکتال، بهتر است نکات زیر را مد نظر قرار دهید:
استراتژی فراکتال بر ساختار بازار و پرایس اکشن واقعی تکیه دارد. سیگنالگیری ساده معمولا به کراسها یا عبورهای اندیکاتوری محدود میشود و زمینه بازار را نادیده میگیرد.
عملکرد فراکتال در بازههای زمانی مختلف یکسان نیست و انتخاب درست تایمفریم میتواند کیفیت سیگنالها را به شکل قابل ملاحظهای افزایش دهد. این انتخاب به سبک معاملهگری و میزان تحمل نوسان شما وابسته است.
در تایمفریمهای کوتاه مانند 1 دقیقه، 5 دقیقه و 15 دقیقه فراکتالها سریع شکل میگیرند اما نوسانات بازار هم غالب است. در این تایمفریمها:
در عمل، تایمفریم زیر ۱۵ دقیقه برای اجرای این استراتژی بدون ابزارهای مکمل، انتخاب مناسبی نیست.
در تایمفریمهای 1 ساعت، 4 ساعت و 1 روزه که معمولا برای معاملات سویینگ به کار میروند، فراکتالها ساختارهای معنادارتری میسازند و کیفیت شکستها بهتر دیده میشود. این بازهها نویز کمتری دارند و ترکیب فراکتال با ابزارهایی مثل فیبوناچی، پیوت و الیگیتور نتیجه دقیقتری میدهد.
با توجه به تفاوت نتایج استراتژی فراکتال در تایمفریمهای مختلف، انتخاب بازه زمانی مناسب برای اجرای این استراتژی اهمیت بسیار ویژهای دارد.
حال به یکی از نکات مهم برای رسیدن به بهترین نتیجه از استراتژی فراکتال؛ یعنی استفاده از اندیکاتورهای مکمل در کنار این استراتژی میرسیم. اضافه کردن اندیکاتورهای تاییدی کمک میکند سیگنالهای کماعتبار حذف شوند و تمرکز روی موقعیتهای با احتمال موفقیت بیشتر قرار بگیرد.
ترکیب استراتژی فراکتال با اندیکاتور Alligator یکی از سادهترین و در عین حال قدرتمندترین روشهای پرایس اکشن کلاسیک است که توسط بیل ویلیامز معرفی شده است.
Alligator شامل سه خط سبز (لبها)، قرمز (دندانها) و آبی (فک) است که وضعیت بازار و جهت روند را نشان میدهند. قانون پایه این سیستم بسیار ساده است و فقط وقتی خطوط کاملا از هم باز شده و دهان تمساح باز است، وارد معامله میشویم.
اگر ترتیب خطوط سبز بالای قرمز و قرمز بالای آبی باشد، فقط موقعیت خرید (Long) مجاز است و برعکس، اگر سبز زیر قرمز و قرمز زیر آبی باشد، فقط موقعیت فروش (Short) گرفته میشود.
برای ورود خرید، ابتدا تمساح باید باز به سمت بالا باشد، فراکتال صعودی ظاهر شود و قیمت بالای آن بسته شود. ورود فروش مشابه است: تمساح باز به سمت پایین، فراکتال نزولی ظاهر شود و قیمت زیر آن بسته شود.
حد ضرر در این روش ساده و منطقی است؛ خرید زیر آخرین Low فراکتال صعودی و فروش بالای آخرین High فراکتال نزولی. برای خروج، سادهترین روش قطع شدن خط سبز توسط خط قرمز است، اما بهتر است استاپ را به فراکتالهای جدید در جهت سود منتقل کنید (تریلینگ) یا حداقل نسبت ریسک به ریوارد ۱:۲ رعایت شود.

یکی دیگر از روشهای بسیار مناسب برای دریافت بهترین نتیجه از فراکتال، ترکیب آن با میانگین متحرک است. میانگین متحرک جهت کلی روند را نشان میدهد و فراکتال نقاط ورود دقیق را مشخص میکند.
سادهترین روش استفاده از EMA 50 یا EMA 200 است. این اعداد نشاندهنده تعداد کندلهای گذشته هستند که برای محاسبه میانگین در نظر گرفته میشوند:
قانون ساده این روش این است که: فقط وقتی قیمت بالای EMA باشد خرید کنیم و وقتی قیمت زیر EMA باشد فروش انجام شود. ورود با مشاهده فراکتال و بسته شدن کندل بالای یا زیر آن انجام میشود. حد ضرر زیر یا بالای آخرین فراکتال است و حد سود حداقل دو برابر فاصله استاپ یا با تریلینگ روی فراکتالهای جدید تعیین میشود.

فراکتال نقاط بازگشت یا شکست را با فلش صعودی (↑) یا نزولی (↓) نمایش میدهد. ترکیب فراکتال با RSI باعث فیلتر شدن سیگنالهای ضعیف و کاهش اشتباه میشود و فقط فرصتهای قوی باقی میماند.

فراکتالها علاوه بر تعیین نقاط ورود و خروج، تصویر روشنی از ساختار کلی روند به ما نشان میدهند. با بررسی ترتیب و نحوه شکلگیری فراکتالها روی نمودار، میتوان جهت اصلی بازار، قدرت حرکت و حتی نشانههای پایان روند را تشخیص داد.
در یک روند صعودی معتبر، فراکتالها الگوی منظم و رو به بالا دارند و قدرت خریداران را نشان میدهند.
در روند نزولی، آرایش فراکتالها معکوس میشود و سلطه فروشندگان دیده میشود.
در بازار رنج، فراکتالها الگوی منظمی ندارند و سیگنالهای کماعتبار زیادی تولید میکنند.
در استراتژی فراکتال حد ضرر و حد سود بر پایه ساختار واقعی قیمت تعیین میشود. چون فراکتالها سقفها و کفهای محلی معتبر را نشان میدهند، میتوان از همین نقاط برای کنترل ریسک و برنامهریزی سود استفاده و معامله را با نسبت ریسک به ریوارد منطقی مدیریت کرد.
حد ضرر باید پشت نزدیکترین فراکتال مخالف قرار بگیرد تا معامله در برابر حرکتهای خلاف جهت محافظت شود.
مقدار ریسک هر معامله با حجم ورود هماهنگ میشود تا از ۱ تا ۲ درصد سرمایه فراتر نرود. در روندهای قوی، میتوان حد ضرر را به فراکتالهای جدید منتقل کرد و سود را حفظ نمود.
حد سود بر اساس ساختار بازار و نقاط احتمالی بازگشت تعیین میشود تا بازده معامله بهینه باشد.
مدیریت ریسک در این استراتژی بر کنترل اندازه موقعیت و انتخاب سیگنالهای تاییدشده استوار است.
فراکتالها نقاط زیادی روی نمودار ایجاد میکنن؛ اما همه این نقاط برای معامله مناسب نیستند و باید بتوانید نقاط معتبر را از نقاط نامعتبر تشخیص دهید.
برای اینکه یک سیگنال فراکتال ارزش پیگیری داشته باشد، باید چند نشانه مهم همزمان دیده شود:
بخش زیادی از ضررها به دلیل برداشت نادرست از فراکتال رخ میدهد:
با چند قانون ساده میتوانید بسیاری از سیگنالهای کماعتبار را حذف کنید:
حال به بررسی نقاط قوت و معایب استراتژی فراکتال میپردازیم. شناخت این موارد میتواند به شما در انتخاب بهترین استراتژی معاملاتی کمک کند:
این استراتژی به دلیل سادگی و تمرکز بر ساختار واقعی قیمت، مزایای قابل توجهی دارد:
این روش در کنار مزایا، محدودیتهایی دارد که باید جدی گرفته شوند:
این استراتژی با شرایط بسیاری از معاملهگران ایرانی همخوانی دارد و در عین حال چالشهایی هم ایجاد میکند:
بسیاری از معاملهگران پس از آشنایی با اندیکاتور فراکتال، بدون رعایت اصول، وارد بازار میشوند و نتایج ناامیدکننده میگیرند. شناخت این موارد و اجتناب از این اشتباهات باعث افزایش دقت معاملات و کاهش ضررهای غیرضروری میشود.

ورود پیش از تایید کامل شکست فراکتال، یکی از رایجترین اشتباهات است. فراکتال تنها پس از شکلگیری دو کندل بعد از کندل مرکزی معتبر میشود و ورود زودهنگام باعث میشود معاملهگر در معرض سیگنال کاذب و استاپ هانتینگ قرار گیرد. بهترین رویکرد، صبر کردن تا بسته شدن کندل تاییدی با حجم مناسب است تا احتمال موفقیت معامله افزایش یابد و ریسک غیرضروری کاهش پیدا کند.
اگر به روند کلی بازار توجه نکنید، سیگنالهای فراکتال اغلب اشتباه میشوند. مثلا خرید در روند نزولی یا معامله در بازار رنج معمولا ضرر میدهد. برای جلوگیری از این مشکل، اول روند کلی را با ابزارهایی مثل MA ۲۰۰، Alligator یا بررسی فراکتالهای تایمفریم بالاتر مشخص کنید و فقط در همان جهت وارد معامله شوید.
استفاده تنها از فراکتال بدون هیچ فیلتر یا ابزار تاییدی باعث تولید سیگنالهای کاذب زیاد میشود. ترکیب فراکتال با اندیکاتورهایی مانند Alligator، RSI یا میانگین متحرک، سیگنالها را فیلتر کرده و فقط فرصتهای با احتمال بالا باقی میماند. این روش باعث افزایش درصد موفقیت، کاهش تعداد پوزیشنها و مدیریت بهتر ریسک در معاملات میشود.
مناسب بودن استراتژی فراکتال بستگی به تجربه، سبک معاملاتی، صبر و توانایی مدیریت احساسات دارد. این استراتژی ساده به نظر میرسد، اما برای اجرای موفق نیازمند درک عمیق بازار و تمرین مداوم است و برای همه معاملهگران یکسان عمل نمیکند.
برای مبتدیان، فراکتال هم فرصت یادگیری و هم ریسک زیان دارد. نقاط کلیدی قیمت را به شکل ساده نشان میدهد و به فهم ساختار بازار کمک میکند. اما تعداد زیاد سیگنالهای کاذب، تاخیر ذاتی و عدم آشنایی با فیلترها میتواند ضررهای زیادی ایجاد کند. به همین دلیل توصیه میشود ابتدا روی دمو حداقل ۶ ماه این استراتژی را با Alligator و تایمفریم H4 یا بالاتر معامله کنید و ریسک هر معامله حداکثر ۰.۵٪ باشد.
حرفهایها فراکتال را بهعنوان ابزار اصلی تحلیل ساختار بازار به کار میگیرند و با سایر ابزارها ترکیب میکنند:
فراکتال با سبکهای زیر هماهنگی بهتری دارد:
استراتژی فراکتال با تمرکز بر ساختار قیمت و شناسایی نقاط کلیدی بازار، ابزار ساده ولی قدرتمندی برای معاملهگران فارکس است. ترکیب صحیح این روش با فیلترها و مدیریت ریسک، سود پایداری برای شما ایجاد میکند.
موفقیت در استفاده از فراکتال نیازمند پلن معاملاتی منظم، تمرین مداوم، بکتست دقیق و آگاهی از اشتباهات رایج است تا معاملهگر بتواند با اطمینان سیگنالهای معتبر را دنبال کند.
ساخت پلن معاملاتی فراکتال نیاز به طراحی دقیق و تعریف قوانین مشخص دارد:
در نهایت بهتر است برای کسب نتایج هر چه بهتر از استراتژی فراکتال از بک تست و تمرین قبل از آغاز به معامله غافل نشوید. بهتر است حداقل 3 ماه این استراتژی را با ابزارهای مکمل مختلف و با رعایت ریسک به ریوارد امتحان کنید تا بتوانید میزان تریدهای روزانه خود با این استراتژی را بهینه کرده و حداکثر سود را از آن کسب کنید.
شاید دوست داشته باشید بخوانید:
آموزش تحلیل تکنیکال قسمت سیزدهم (هوک هوک)
۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ ۱۰K بازدید
انواع شکست (Breakout) در بازار که باید بشناسید!
۱۴ خرداد ۱۴۰۴ ۱K بازدید
ریسک فری در بازار فارکس چیست و چه کاربردی دارد؟
۲۲ مرداد ۱۴۰۲ ۵۹۰ بازدید
فایل LOG در متاتریدر چیست؟ + ( آموزش گامبهگام استخراج فایل LOG در متا 4 و 5 )
۱۹ تیر ۱۴۰۴ ۲K بازدید
آنچه خـواهید خـواند:
دستــههای محبــوب
آخریـن بررسی شدههای بازار سرمایه
پربازدیدترین آموزشها
نحوه فعال کردن صدا در لایو ترید
۱۸ مهر ۱۴۰۲ ۱۱۶K بازدید
آموزش نصب و نحوه نمایش تایم کندل در متاتریدر
۳ بهمن ۱۴۰۲ ۹۰K بازدید
آموزش بک تست رایگان بدون نیاز به اکانت پریمیوم
۱۱ تیر ۱۴۰۴ ۵۵K بازدید
اکسپرت بک تست + آموزش فعال سازی و نحوه کار با آن
۹ تیر ۱۴۰۴ ۵۳K بازدید
آشنایی با منوی ابزارها در تریدینگ ویو
۲۹ بهمن ۱۴۰۲ ۴۸K بازدید
آموزش ریکاوری توکن بعد از غیرفعال شدن شبکه BEP2
۱۳ آذر ۱۴۰۳ ۴۸K بازدید
دانلود متاتریدر ۴ + آموزش نصب MT4
۳۰ آبان ۱۴۰۲ ۴۲K بازدید
عضو چراغ نیستید؟
ثبت نام