هشدار Thorne از Galaxy: لایه دوم‌های اتریوم باعث خروج ETH و تمرکز کنترل می‌شوند

هشدار گلکسی: آیا لایه دوم‌های اتریوم ارزش ETH را تخلیه و قدرت را متمرکز می‌کنند؟

الکس تورن، رئیس تحقیقات Galaxy Digital، به تازگی با انتقاد از نقش بلاکچین‌های لایه ۲ اتریوم، بحث داغی درباره اقتصاد رول‌آپ‌ها به راه انداخته است. او معتقد است که این راه‌حل‌ها ارزش اصلی را از زنجیره مادر جذب می‌کنند و تنها سود اندکی نصیب دارندگان ETH می‌شود. تورن در یک رشته‌توییت پرمخاطب تأکید کرد: «با وجود گذشت سال‌ها، به نظر می‌رسد جامعه اتریوم آشتی کرده که اغلب کاربران روی لایه2های متمرکز کار می‌کنند که تحت کنترل شرکت‌ها یا بنیادها هستند… سهم کمی به دارندگان ETH برمی‌گردد… این وضعیت ناخوشایند است!»

چالش لایه۲های اتریوم؛ سودآوری بالا، اثری کم‌رنگ بر لایه اصلی

بر اساس تحلیل تورن، رول‌آپ‌ها روزانه بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار دلار کارمزد جمع‌آوری می‌کنند، در حالی‌که هزینه‌ای بسیار ناچیز برای داده‌های blob یا دسترس‌پذیری داده به اتریوم می‌پردازند. او پروژه Base— OP-Stack کوین‌بیس را مثال زد که طی ۱۸۰ روز، فقط ۳.۰۵ میلیون دلار به لایه اصلی و ۴.۴ میلیون دلار به Optimism Collective پرداخته است. تورن این مدل را مصداق سودآوری شدید لایه۲ها دانست و نوشت: Base حتی بیشتر از همه لایه۲های دیگر به Optimism نسبت به اتریوم پول می‌دهد! این حاشیه سود بالا، به گفته او، نمونه‌ای از یک کسب‌وکار موفق اما غیرسالم برای اکوسیستم مادر است.

در گزارش مالی کوین‌بیس نیز این روند مشهود است: در فصل دوم ۲۰۲۵، Base حدود ۱۴.۹ میلیون دلار کارمزد از کاربران گرفته، تنها ۴۴۳ هزار دلار به اتریوم داده و بیش از ۲.۱۶ میلیون دلار حق امتیاز به Optimism پرداخته است؛ این درحالی ‌است که این صرافی خرید ۲۵۰۹ بیت‌کوین به ارزش ۲۴۷ میلیون دلار را نیز افشا کرد. تورن پرسید: آیا کوین‌بیس درآمدش را از اتریوم خارج و صرف خرید بیت‌کوین می‌کند؟ به این ترتیب، رول‌آپ‌ها می‌توانند جذابیت اقتصادی ETH را کاهش و سرمایه را به دارایی‌های دیگر هدایت کنند. پست اخیر کوین‌بیس در X نیز مالکیت ۱۱۷۷۶ بیت‌کوین با ارزش فعلی ۱.۲۶ میلیارد دلار را تأیید کرد.

پاسخ ویتالیک بوترین؛ تمرکز بر پیشرفت فنی و اثبات‌های سریع‌تر

در حالی‌ که تورن اقتصاد و تمرکزگرایی را چالش اصلی می‌داند، ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، راه‌حل را در توسعه فنی و بهبود تجربه کاربری لایه2ها مطرح می‌کند. او با ارائه نقشه راهی جدید، معتقد است هدف آینده باید برداشت‌های بومی زیر یک ساعت (و در آینده برداشت آنی) باشد که با به‌کارگیری اثبات‌های ZK تحقق می‌یابد، بر خلاف راهکارهای فعلی خوش‌بینانه که نیاز به یک هفته چالش دارند. بوترین تاکید می‌کند: یک هفته انتظار، انگیزه را به سمت مدل‌هایی با فرض اعتماد بالا می‌برد و ماهیت لایه۲ را تضعیف می‌کند. او از توسعه‌دهندگان خواست مدل‌های ترکیبی (ZK + OP + TEE یا مشابه آن) را برای افزایش سرعت و حذف نیاز به اعتماد پیاده‌سازی نمایند.

بوترین اذعان کرد ثبت‌های مکرر اثبات ZK هنوز پرهزینه است (هر ثبت حدود ۵۰۰ هزار گس)، ولی پیش‌بینی کرد به‌زودی چندین رول‌آپ در هر اسلات تجمیع و بارگذاری می‌شوند؛ این اتفاق، تقریباً نقدشوندگی آنی میان لایه2ها ایجاد می‌کند و جایگاه اتریوم را به عنوان مرکز تسویه و صدور دارایی تثبیت می‌کند. از نظر او، این تغییر فنی به سمت اثبات‌های اعتباری، پل‌های متمرکز را که تورن نقدشان می‌کند بی‌اثر خواهد کرد و امنیت اقتصادی و همسویی بهتر بوجود می‌آورد.

در نتیجه، اکنون دو رویکرد در برابر یکدیگر قرار دارند: از یک سو، تورن وضعیت را استخراج ارزش توسط سکان‌داران متمرکز و سود حداقلی برای سهام‌گذاران می‌داند و حاکمیت را عمدتاً در اختیار شرکت‌ها می‌بیند؛ از سوی دیگر، بوترین تاکید دارد که راه حل واقعی از توسعه و مهندسی رمزنگاری می‌گذرد و با حذف اصطکاک برداشت یک‌هفته‌ای، امکان بازگشت امنیت و هم‌سویی منافع ایجاد می‌شود. موفقیت هرکدام از این دیدگاه‌ها وابسته به سرعت پیاده‌سازی سیستم‌های ZK کم‌هزینه و میزان بردباری کاربران تا زمان ارتقاست، یا اینکه باز هم بازیگران سودآور فعلی پاداش بگیرند.

در زمان انتشار این گزارش، ETH با قیمت ۳۸۴۱ دلار معامله می‌شود.

منبع: Bitcoinist.com

زاویه تحلیلی بازار

اطلاعات ارائه‌شده نشان می‌دهد رشد لایه۲ها موجب انتقال ارزش و کارمزدها از زنجیره اصلی به اکوسیستم فرعیِ عمدتاً متمرکز شده است. این مسأله باعث کاهش انگیزه سودآوری مستقیم برای هولدرهای ETH و تقسیم عمده ارزش استخراج‌شده بین لایه2ها و شرکای تجاری‌شان می‌شود. چنین روندی ممکن است موجب تشدید فشار فروش و افت جذابیت هولد روی ETH برای سرمایه‌گذاران بلندمدت شود، چراکه سهم مستقیم آنها از کارمزدها و رشد شبکه کاهش می‌یابد. در مقابل، برخی پروژه‌های لایه۲ و حتی بیت‌کوین می‌توانند سرمایه جدید جذب کنند.

پیش‌بینی اثرگذاری خبر بر بازار

دوگانگی دیدگاه‌ها میان توسعه فنی و نگرانی‌های اقتصادی می‌تواند واکنش کوتاه‌مدت منفی در بازار اتریوم به دنبال داشته باشد؛ مخصوصاً اگر موج انتقادات یا خروج سرمایه از زنجیره اصلی شدت بگیرد. گرایش بیشتر سرمایه‌گذاران به دارایی‌های لایه۲ یا حتی بیت‌کوین (به واسطه رفتار بازیگرانی چون کوین‌بیس) ممکن است قیمت ETH را فشار دهد. البته اگر نقشه راه فنی بوترین با پیشرفت قابل مشاهده در پیاده‌سازی rollupهای مبتنی بر ZK و کاهش هزینه کارمزد همراه شود، می‌تواند امید بازار را بالا برده و در میان‌مدت پایگاه اتریوم را تثبیت نماید. در این میان، باید آماده نوسانات شدیدتر قیمت ETH برای روشن‌شدن مسیر آینده بود.