ویتالیـک بوترین: اتریوم در آستانه حل «سه‌گانه بلاکچین»

بوترین در تازه‌ترین اظهارات خود تأکید کرده است که این دستاورد، صرفاً در حد تئوری یا وایت‌پیپر باقی نمانده، بلکه بخش مهمی از آن در حال حاضر روی شبکه اصلی اتریوم فعال است. او معتقد است که این پیشرفت‌ها، اتریوم را به شبکه‌ای با پهنای باند بالا، اجماع غیرمتمرکز و ظرفیت پردازش بسیار بیشتر تبدیل می‌کند؛ مجموعه‌ای از ویژگی‌ها که تاکنون به‌صورت هم‌زمان در هیچ بلاکچین عمومی بزرگی محقق نشده بود.

PeerDAS و zkEVM؛ ستون‌های نسل جدید اتریوم

PeerDAS که در قالب ارتقای «فوساکا» در دسامبر گذشته معرفی شد، یک راهکار مقیاس‌پذیری مبتنی بر نمونه‌برداری از دسترس‌پذیری داده‌هاست. این فناوری به شبکه اجازه می‌دهد حجم بسیار بیشتری از داده را بدون افزایش فشار بر نودهای کامل مدیریت کند. به‌عبارت ساده‌تر، PeerDAS کمک می‌کند اتریوم بتواند تراکنش‌های بیشتری را با حفظ تمرکززدایی پردازش کند؛ موضوعی که سال‌ها یکی از محدودیت‌های اصلی این شبکه محسوب می‌شد.

در کنار آن، zkEVMها قرار دارند؛ ماشین‌های مجازی سازگار با اثبات‌های دانش صفر که هم‌زمان با معماری فعلی اتریوم نیز هماهنگ هستند. این فناوری امکان تأیید بلاک‌ها و اجرای قراردادهای هوشمند را با استفاده از اثبات‌های رمزنگاری‌شده فراهم می‌کند؛ به‌گونه‌ای که نیاز به پردازش کامل همه داده‌ها توسط همه نودها کاهش می‌یابد، بدون آنکه امنیت شبکه قربانی شود.

بوترین می‌گوید zkEVMها در حال حاضر از نظر عملکرد به سطح قابل‌استفاده رسیده‌اند، اما هنوز به‌دلیل ملاحظات امنیتی در مرحله‌ای نزدیک به «آلفا» قرار دارند. او بازه‌ای حدود چهار سال را برای استقرار کامل این فناوری در مقیاس وسیع شبکه اتریوم پیش‌بینی می‌کند.

نقشه راه چهار ساله اتریوم

بر اساس برنامه ارائه‌شده توسط بوترین، سال ۲۰۲۶ نقطه عطف مهمی برای اتریوم خواهد بود. در این سال انتظار می‌رود افزایش قابل‌توجهی در سقف گس (Gas Limit) شبکه رخ دهد؛ افزایشی که مستقل از zkEVMها نیز ممکن می‌شود و ظرفیت پردازش شبکه را بالا می‌برد. همچنین نخستین فرصت‌ها برای اجرای نودهای مبتنی بر zkEVM در شبکه اصلی فراهم خواهد شد.

در بازه ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸، تغییرات ساختاری در قیمت‌گذاری گس، ساختار داده‌های حالت شبکه و انتقال بخشی از بار اجرایی به ساختارهای داده‌ای جدید انجام می‌شود تا افزایش ظرفیت شبکه بدون کاهش امنیت صورت گیرد. نهایتاً در بازه ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، zkEVM به روش غالب اعتبارسنجی بلاک‌ها تبدیل خواهد شد و اتریوم قادر خواهد بود با افزایش‌های بزرگ‌تر در سقف گس، به یک زیرساخت با توان پردازش بسیار بالاتر نسبت به امروز تبدیل شود.

ده سال تلاش برای عبور از سه‌گانه بلاکچین

بوترین یادآور شده است که مسیر دستیابی به این نقطه، حاصل حدود ده سال تلاش مستمر توسعه‌دهندگان و پژوهشگران اتریوم است. نخستین ایده‌های او درباره حل مشکل دسترس‌پذیری داده‌ها به سال ۲۰۱۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که هنوز بسیاری از راهکارهای فعلی در حد مفهوم بودند. به گفته او، اکنون برای نخستین بار، بخش عمده‌ای از این راهکارها نه‌تنها طراحی شده‌اند، بلکه به‌صورت عملی در شبکه‌ای با میلیاردها دلار ارزش قفل‌شده در حال اجرا هستند.

سه‌گانه بلاکچین همواره به‌عنوان مانعی ساختاری شناخته می‌شد که اغلب شبکه‌ها را وادار می‌کرد میان تمرکززدایی، امنیت و مقیاس‌پذیری یکی را فدای دیگری کنند. بوترین در این زمینه به بیت‌کوین اشاره می‌کند که با وجود تمرکز بالا بر امنیت و غیرمتمرکز بودن، در زمینه مقیاس‌پذیری با محدودیت‌هایی مواجه است.

اکنون اتریوم مدعی است که با ترکیب PeerDAS و zkEVM، در حال نزدیک شدن به نقطه‌ای است که این سه مؤلفه به‌طور هم‌زمان و پایدار قابل تحقق خواهند بود. اگر این وعده‌ها مطابق نقشه راه محقق شوند، اتریوم می‌تواند نه‌تنها جایگاه خود را به‌عنوان بزرگ‌ترین بستر قراردادهای هوشمند تثبیت کند، بلکه استانداردهای جدیدی برای نسل آینده بلاکچین‌ها تعریف کند.